Chín năm trước, Đức TGM Carlo Maria Viganò là
đặc phái viên của Tòa Thánh tại Hoa Kỳ, làm việc với Tòa Bạch Ốc và Quốc Hội để
chuẩn bị cho chuyến thăm Hoa Kỳ vào tháng 9-2015 của ĐTC Phanxicô.
Tuần này, cuối tháng 6-2024, Đức TGM Viganò đang bị văn phòng Bộ Giáo lý Đức tin xét xử, buộc tội kích động ly giáo – một sự chia rẽ trong Giáo Hội Công Giáo – bằng cách phủ nhận tính hợp pháp của ĐTC Phanxicô và bác bỏ Công Đồng Vatican II. TGM Viganò có thể phải đối mặt với những hình phạt bao gồm vạ tuyệt thông và huyền chức linh mục.
Sự biến đổi đáng kinh ngạc của TGM Viganò là
một ví dụ cực đoan về sự phân cực đã bao trùm Giáo Hội và xã hội rộng lớn hơn
trong thập niên qua. Bất kể kết quả của phiên tòa xét xử ông ra sao, những
tranh cãi mà ông đã khuấy động và bầu không khí bút chiến mà ông thể hiện sẽ
vẫn tồn tại trong tương lai gần như những thách thức lớn đối với sự đoàn kết
Công Giáo.
Ngay cả trước khi đoạn tuyệt với ĐTC Phanxicô,
TGM Viganò đã được biết đến như một người có tính cách cố ý và hiếu chiến,
thẳng thắn một cách bất thường đối với một nhà ngoại giao chuyên nghiệp. Với tư
cách là quan chức số 2 trong việc điều hành Thành Quốc Vatican dưới thời ĐGH Benedict
XVI, ông đã viết thư cho giáo hoàng và ngoại trưởng của ông cáo buộc các quan
chức Vatican khác tham nhũng và lạm dụng quyền lực. Ông cũng cầu xin không được
cử đến Washington với tư cách là sứ thần, phàn nàn rằng việc tái bổ nhiệm là
một nỗ lực của kẻ thù nhằm gạt ông ra ngoài. Những bức thư đã gây xôn xao dư
luận khi chúng được xuất bản vào năm 2012, khi ông đang ở Mỹ.
Tuy nhiên, TGM Viganò vẫn giữ chức vụ sứ thần
trong suốt thời gian còn lại của triều đại ĐGH Benedict XVI và sau đó dưới thời
ĐGH Phanxicô. Chuyến thăm Hoa Kỳ năm 2015 của ngài được nhiều người ca ngợi là
một thành công, mặc dù đã có dư chấn tranh cãi khi có thông tin tiết lộ rằng giáo
hoàng đã gặp Kim Davis một thời gian ngắn, một quan chức bang Kentucky, người
đã bị tù vì từ chối công nhận hôn nhân đồng giới. Sau đó phát ngôn viên Tòa Thánh
nói rằng sứ thần đã sắp xếp cuộc gặp mà không nói rõ ý nghĩa của nó với giáo
hoàng.
ĐTC Phanxicô đã chấp nhận đơn từ chức của TGM
Viganò vào năm sau, ngay sau khi TGM Viganò đệ đơn ở tuổi 75 theo luật định.
Cựu nhà ngoại giao này đã nghỉ hưu và không xuất hiện trước công chúng.
Ít ai có thể đoán trước được rằng ông sẽ trở lại
nổi bật, chứ đừng nói đến cách gây sốc mà ông đã làm. Tháng 8-2018, ông đã công
bố một lá thư dài cáo buộc ĐGH Phanxicô đã bỏ qua hồ sơ về hành vi sai trái
tình dục của ĐHY Theodore McCarrick, phớt lờ những hạn chế do ĐGH Benedict VI đặt
ra đối với McCarrick và phong ông trở thành cố vấn quan trọng, đặc biệt là liên
quan việc lựa chọn các giám mục Hoa Kỳ. Đức TGM Viganò kêu gọi ĐTC Phanxicô từ
chức.
Cuộc tấn công nhằm vào giáo hoàng bởi cựu đặc
phái viên của ông đã làm nổi bật và làm trầm trọng thêm những căng thẳng trong
Giáo Hội, đặc biệt là giữa Rôma và Hội Đồng Giám Mục Hoa Kỳ.
Trong những ngày sau khi bức thư của TGM Viganò
được công bố, một số giám mục Hoa Kỳ đã đứng ra bảo đảm uy tín của tổng giám
mục hoặc kêu gọi một cuộc điều tra về những tuyên bố của ông về giáo hoàng. Chủ
tịch Hội Đồng Giám Mục Hoa Kỳ lúc bấy giờ là ĐHY Daniel DiNardo, GP
Galveston-Houston, cho biết bức thư nêu lên những câu hỏi “xứng đáng có những
câu trả lời có tính kết luận và dựa trên bằng chứng.”
Vụ TGM Viganò trở thành một trong nhiều vấn đề
khiến mối quan hệ giữa Hội Đồng Giám Mục Hoa Kỳ và Vatican trở nên căng thẳng
trong suốt triều đại giáo hoàng hiện tại. Các câu hỏi khác bao gồm làm thế nào
để giải quyết các cáo buộc lạm dụng tình dục hoặc che đậy của các giám mục,
liệu có nên từ chối cho các chính khách Công Giáo như Tổng thống Biden, người
ủng hộ việc hợp pháp hóa việc phá thai, được rước lễ hay không, và việc nhấn
mạnh đến mức nào các vấn đề nổi bật của giáo hoàng về công bằng xã hội, kinh tế
và môi trường bằng cách so sánh với việc phản đối phá thai.
Cuối cùng Vatican đã công bố một báo cáo cho
thấy ĐGH Phanxicô và hai vị tiền nhiệm đã thất bại trong việc kỷ luật
McCarrick, người mà vào năm 2019 trở thành vị hồng y đầu tiên trong thời hiện
đại bị huyền chức linh mục, sau khi một phiên tòa ở Vatican kết luận ông phạm
tội lạm dụng tình dục trẻ vị thành niên và hành vi sai trái về tình dục với người
lớn. McCarrick đã phủ nhận hành vi sai trái.
TGM Viganò tiếp tục lên tiếng về một loạt mối
quan tâm ngày càng rộng lớn hơn. Năm 2020, ông đã viết một bức thư ngỏ gởi tổng
thống lúc bấy giờ là Donald Trump ca ngợi khả năng lãnh đạo của ông trong bối
cảnh đại dịch Covid-19 và các cuộc biểu tình sau vụ sát hại George Floyd, đồng
thời tuyên bố rằng tình trạng bất ổn xã hội đang được dàn dựng bởi một tầng lớp
âm mưu. Trong bức thư có một dòng tweet cảm ơn từ ông Trump và liên kết rõ ràng
những tranh cãi trong Giáo Hội với các cuộc tranh luận chính trị thế tục. Đức TGM
Viganò viết: “Giống như có một trạng thái
sâu sắc, cũng có một giáo hội sâu sắc phản bội nghĩa vụ của mình và từ bỏ những
cam kết đúng đắn trước Thiên Chúa.”
Tuần này, khi công bố phiên tòa xét xử tội ly
giáo ở Vatican, TGM Viganò đã công bố một tuyên bố dài kết nối những gì ông mô
tả là chương trình nghị sự của ĐTC Phanxicô với chương trình nghị sự của hệ tư
tưởng thế tục về “chủ nghĩa toàn cầu.” Ông cáo buộc giáo hoàng thúc đẩy việc
nhập cư không được kiểm soát, các hệ tư tưởng LGBTQ+ và các chương trình nghị
sự về môi trường, gắn kết Giáo Hội với Diễn Đàn Kinh Tế Thế Giới, làm ngơ cuộc
đàn áp người Công Giáo ở Trung Quốc và các nơi khác.
Khi đề cập giáo hoàng bằng tục danh, TGM
Viganò viết: “Bergoglio đối với Giáo Hội
cũng giống như các nhà lãnh đạo thế giới khác đối với quốc gia của họ: những kẻ
phản bội, những kẻ lật đổ và những kẻ thủ tiêu cuối cùng của xã hội truyền
thống.”
Nếu không có gì khác, bản cáo trạng của tổng
giám mục rất hữu ích như một minh họa cho thấy các cuộc tranh cãi trong Giáo Hội
hiện giao thoa và hội tụ với các cuộc tranh luận về chính trị thế tục như thế
nào.
Trong tuyên bố của mình, trong đó ông ngang
ngược hoan nghênh những cáo buộc của Vatican chống lại ông như một “lý do danh
dự,” TGM Viganò tự ví mình với cố TGM Marcel Lefèbvre, người sáng lập Huynh Đoàn
Piô X, nhóm theo truyền thống ly khai, và là người đã bị vạ tuyệt thông về việc
tấn phong giám mục mà không có sự chấp thuận của Rôma.
Thật khó để tưởng tượng rằng những người theo TGM
Viganò chỉ chiếm một phần nhỏ trong số 600.000 giáo dân mà Huynh Đoàn Piô X cho
biết sẽ tham dự phụng vụ hôm nay. Cựu sứ thần Viganò là một con ruồi trâu,
không phải là người sáng lập một phong trào. Tuy nhiên, thông điệp mang tính
kích động của ông đã đến được với hàng triệu người, một phần nhờ vào sức mạnh
của mạng xã hội và bầu không khí đầy biến động của diễn ngôn công khai hiện nay.
Lịch sử Giáo Hội có rất nhiều ví dụ về cuộc
bút chiến thậm chí còn khốc liệt hơn cả của TGM Viganò. Nhưng tốc độ và phạm vi
tiếp cận của các phương tiện truyền thông ngày nay tất nhiên chưa từng có. Từ nay,
Vatican sẽ phải đối mặt với thực tế này, cho dù giáo hoàng là ai và bất kỳ sự
bất mãn nào mà ngài phải giải quyết.
FRANCIS X. ROCCA
TRẦM THIÊN THU (theo
ncregister.com)
✽ Vấn Đề Tà Thuyết – https://tramthienthu.blogspot.com/2019/05/uoc-tao-dung-vi-chan-ly-khong-vi-ta.html
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét
Comment